Waardenburg

kaart Waardenburg

De Waardenburgse eendenkooien

In Waardenburg (Hiern) hebben ooit vier eendenkooien gelegen, drie kooien in ’t Broek en een in de Paarden. Alle vier zijn ze nog in het lanschap te herkennen. De Waardenburgse kooi heeft nog vier vangpijpen en wordt door SBB gebruikt als demonstratie-kooi. De overige drie kooien zijn niet meer dan relicten, waarbij aangetekend dat de Tuilse kooi nog een duidelijk vangpijp heeft.

’t Broek is tegenwoordig een komgronden reservaat en wordt beheerd door Staatsbosbeheer.  de Waardenburgse kooi is niet toegankelijk, maar op verzoek te bezichtigen. De specifieke geschiedenis van de kooien wordt behandeld in aparte hoofdstukken.

Op dit moment gaat de geschiedenis in geschreven documenten terug tot 1611 (GA 0439-1637) en is een pacht overeenkomst van de Waardenburgse kooi. Tevens zijn er nog stukken van 1615 en 1617. De kooi is dan eigendom van de familie van Arkel, die in 1618 de Heerlijkheid Waardenburg, waartoe deze kooi onderdeel van is, verkoopt aan de fam. Vijgh.

De Tuilse kooi bestaat dan nog niet, maar er zijn aanduidingen van ‘De oude Kooi’, vlakbij de kooi van de heer van Weerdenburgh. Hieruit blijkt dat de Sluikse kooi beduidend ouder is dan die van Waardenburg en is in die tijd (1620) eigendom van Dirck Egensen Stout.

In 1643 ontstaat er een conflict tussen deze Dirck Egensen Stout en de Heer van Weerdenbugh (Gerard van Bronckhorst)).

Stout gaat een tweede kooi bouwen (Tuilse kooi) in de buurt van de Waardenburgse kooi en de heer van Weerdenburgh is hier beslist niet blij mee aangezien dit de vangsten van de Waardenburgse kooi, ernstig kunnen doen dalen. Om de situatie duidelijk te maken, is een situatie schets aan de stukken toegevoegd (GA)

overzicht kooien 1643

 De situatieschets van de 3 kooien

Die 'Stot' is Dirck Egensz Stout. En op de kaart staat linksboven "Nije begonnen kooij van Dirck Stout". Dirck heeft de kooi laten bouwen en is de eerste eigenaar. Het is de kooi links bovenaan.
Rechtsboven staat erbij: "De heer van Weerdenburchse kooij". (De Waardenburgse Kooi)

Middenonder staat:" De oude kooij van Dirck Stout". Dit is de Sluikse kooi.

Onderaan staat bij een weg:
- den wech lanckx de koeijen [kooien] tot den Deijlsen Boom toe.
En dwars daarop:
- wech van Bommel [die leidtl naar het Tuilse veer], de huidige Veerstraat.

De bouw is nog in volle gang, bovenaan bij de nieuwe kooi staat: 'huijsken vanden arbeijders"!

 Het is niet duidelijk hoe het conflict afloopt, maar uiteindelijk wordt de heer van Waardenburg eigenaar van de Tuilse en de Sluikse kooi.

extraSmallDevice
smallDevice
mediumDevice
largeDevice